Jak powstawały filmowe adaptacje Wajdy

Rok 2026 jest Rokiem Andrzeja Wajdy. Z tej okazji w Centrum Bajki i Animacji OKO w Bielsku-Białej trwa wystawa czasowa „Wierność i zdrada – czytanie Andrzeja Wajdy”.

Ekspozycja poświęcona jest jednemu z najważniejszych aspektów twórczości wybitnego reżysera – adaptacjom filmowym i procesowi ich powstawania. – Wybierając dany tekst, Andrzej Wajda niemal zawsze podejmuje z nim swój autorski dialog – pisze w publikacji „Polska klasyka literacka według Andrzeja Wajdy” Ewelina Nurczyńska-Fidelska. – Aktywizuje na ekranie to, do czego owa uważna lektura go skłania, to, co on – czytelnik i interpretator zamierza wyrazić i skonkretyzować w kształcie swojej sztuki. Będąc na jej obszarze artystą wybitnym, bardzo często obdarza więc pierwowzór literacki nowymi estetycznymi i ekspresywnymi jakościami, którymi wzmacnia sensy ukryte na poziomie treści oryginału.

Wśród prezentowanych na wystawie eksponatów znajdą się skany odręcznych notatek, szkiców i rysunków Andrzeja Wajdy, służących mu podczas pracy nad filmami. Mamy zatem rysunek sieni zamkowej z „Pana Tadeusza” czy pokryty gęsto notatkami egzemplarz książki Jarosława Iwaszkiewicza „Opowiadania o miłości”, w którym opublikowany został sfilmowany przez Wajdę „Tatarak”. Na ekspozycji zaprezentowane zostały również kadry z wybranych filmów reżysera oraz jego cytaty na temat swoich zamysłów czy pracy z aktorami. Na przykład w autobiograficznej książce „Kino i reszta świata” Wajda pisał o Zbigniewie Cybulskim tak: – Dzięki Zbyszkowi dokonałem też niezwykle ważnego odkrycia: reżyser nie może wtrącać się do wszystkiego. (…) Gdybym uczył Cybulskiego, jak ma się zachowywać przed kamerą w „Popiele i diamencie” zamiast patrzeć z zachwytem na to, co robi, zmarnowałbym największą moją życiową szansę.

Prezentowane na wystawie skany notatek, szkiców i rysunków udostępnione zostały dzięki współpracy z Archiwum Andrzeja Wajdy w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie. Wystawa trwa do 9 października, a wstęp na nią jest bezpłatny.