O ileż łatwiej byłoby pisać o Peterze Weirze, gdyby najcelniejsze zdanie na jego temat nie zostało już wypowiedziane!
Niestety Krzysztof Mętrak trafił w samo sedno, pisząc, iż Weir „stale podejmuje jeden motyw: wyjścia zwykłego człowieka na spotkanie niezwykłości, odmieniającej jego dotychczasowe rozumienie zjawisk, wzbogacającej, ale zarazem ryzykownie komplikującej jego świadomość, naruszającej bowiem psychiczną równowagę” („Film” 33/1985).
Spróbujmy jednak inaczej, prościej. Czy myśleliście kiedyś o Peterze Weirze jako mistrzu sekwencji czołowej? Przypomnijcie sobie…
…poranna toaleta dziewcząt z pensji Pani Appleyard. Za oknem australijski busz, na ścieżce dźwiękowej transylwańska fletnia Pana. Detale toalet, koszul nocnych, alabastrowych dłoni — a w tle ta opadająca nuta, jak dyszenie zmęczonego boga… To oczywiście „Piknik pod Wiszącą Skałą”.
…nowojorskie metro, czarny chłopak z odwróconym wiadrem między udami, w dłoni pałeczki, wokół tłum. Zaczyna się koncert bębnienia tak szybkiego, jakby muzyk chciał w nim zawrzeć cały głód przybysza w świecie, który dla kaprysu spycha ludzi na dno, na przykład za brak karty legalnego pobytu. Chłopakowi przygląda się zaintrygowana pasażerka wagonika. Tytuł filmu to zarazem symbol przepustki do bycia w tym świecie: „Zielona karta”.
…bawełniany parawan, rozbłyski ognia, jawajski teatr cieni. W tle stylizowana na lokalną muzyka Maurice’a Jarre’a. Obietnica dotknięcia innego (tzw. „trzeciego”) świata… i zarazem napomnienie dla widza: to, co zobaczysz, jest tylko cieniem cienia! To „Rok niebezpiecznego życia”.
…ogorzały facet w garniturze idzie przez pole kukurydzy. Spotyka małego chłopca, idzie dalej. Czy to strefa wojny? Początek dobrego post-apo…? Kamera w końcu ukazuje dymiący w tle wrak samolotu. To ocaleńcy z „Bez lęku”, opowieści o odkryciu duszy wskutek katastrofy maszyny.
Każde z tych otwarć to przepustka do innego świata. A ta retrospektywa jest jak karnet tych przepustek. W drogę!
Michał Oleszczyk
Michał Oleszczyk jest wykładowcą Wydziału „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego, twórcą podcastu SpoilerMaster, a także – wspólnie z Jakubem Duszyńskim – kuratorem retrospektywy Peter Weir: mistyk i podróżnik.
Retrospektywie towarzyszyć będzie premiera książki „Peter Weir. Mistyk i podróżnik”, poświęconej twórczości australijskiego reżysera. Publikacja, autorstwa Marka Haltofa, została wzbogacona o wywiady przeprowadzone przez Jakuba Duszyńskiego, Michaela Dempsey, Bryana McFarlane’a, Toma Ryana oraz Michaela Blissa. Książka ukaże się nakładem wydawnictwa W Podwórku. Autorką tłumaczeń tekstów do wywiadów jest Joanna Figiel.
Częścią retrospektywy będzie również premierowo pokazana, stworzona specjalnie dla Timeless Film Festival Warsaw instalacja wizualna „Sen we śnie Petera Weira” skomponowana przez Jakuba Duszyńskiego z niewykorzystanych ujęć z filmu „Piknik pod Wiszącą Skałą”.
Instalacja została zbudowana niemal wyłącznie z materiałów, które nigdy wcześniej nie były prezentowane na dużym ekranie, w tym z legendarnego, zaginionego zakończenia filmu. Zgodnie z zamierzeniem Petera Weira instalacja zostanie zaprezentowana wyłącznie na dużym ekranie w ramach Timeless Film Festival Warsaw, będzie to więc jedyna okazja, by ją zobaczyć.
Fragmentom tej krótkiej formy towarzyszyć będzie głos reżysera opowiadającego o swoim procesie twórczym, o powstawaniu filmu oraz o decyzjach artystycznych, które ukształtowały jego ostateczny kształt.
Partnerem retrospektywy jest Ambasada Australii.
W ramach sekcji Peter Weir: mistyk i podróżnik zaprezentowane zostaną:
- Samochody, które zjadły Paryż (The Cars That Ate Paris), reż. Peter Weir, Australia, 1974
- Piknik Pod Wiszącą Skałą (Picnic at Hanging Rock), reż. Peter Weir, Australia, 1975
- Ostatnia Fala (The Last Wave), reż. Peter Weir, Australia, 1977
- Hydraulik (The Plumber), reż. Peter Weir, Australia, 1979
- Gallipoli, reż. Peter Weir, Australia, 1981
- Rok niebezpiecznego życia (The Year of Living Dangerously), reż. Peter Weir, Australia, USA, Filipiny, 1982
- Świadek (Witness), reż. Peter Weir, USA, 1985
- Wybrzeże moskitów (The Mosquito Coast), reż. Peter Weir, USA, 1986
- Stowarzyszenie umarłych poetów (Dead Poets Society), reż. Peter Weir, USA, 1989
- Zielona Karta (Green Card), reż. Peter Weir, USA, Francja, Australia, 1990
- Bez lęku (Fearless), reż. Peter Weir, USA, 1993
- Truman Show (The Truman Show), reż. Peter Weir, USA, 1998
- Pan i władca: na końcu świata (Master and Commander: The Far Side of the World), reż. Peter Weir, USA, 2003
- Niepokonani (The Way Back), reż. Peter Weir, USA, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Polska, Indie, 2010
W programie retrospektywy znajdą się także filmy krótkometrażowe i średniometrażowe:
- Count Vim’s Last Exercise, reż. Peter Weir, Australia, 1968
- The Life and Times of the Reverend Buck Shotte, reż. Peter Weir, Australia, 1968
- Incredible Floridas, reż. Peter Weir, Australia, 1972
- Heart, Head and Hand, reż. Peter Weir, Australia, 1979
Witness_Still_006.tif
TM & Copyright © 2002 by Paramount Pictures. All Rights Reserved.
————————————————————————————————————–
Festiwal jest współfinansowany przez Miasto Stołeczne Warszawa, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Polski Instytut Sztuki Filmowej.
Partnerem głównym festiwalu jest Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny.
Współorganizatorem festiwalu jest Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych.
