Unijne rozporządzenie o pojazdach wycofanych z eksploatacji weszło w życie 13 sierpnia 2026 roku, ale jego zasadnicze przepisy będą stosowane dopiero od 1 września 2028 roku. Do tego czasu stare auto sprzedaje się na dotychczasowych zasadach. Pojazd wycofany z eksploatacji to w rozumieniu nowego prawa nie to samo co wiekowy samochód.
Kalendarz zmian w unijnym rozporządzeniu
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1738 zostało przyjęte 8 lipca 2026 roku, opublikowane 24 lipca, a w życie weszło 13 sierpnia. Zasadnicza część przepisów zacznie być stosowana 1 września 2028 roku.
Do tego czasu nic się nie zmienia. Kupno i sprzedaż używanych samochodów realizowane są na starych zasadach, mimo doniesień o rzekomych kłopotach właścicieli wysłużonych aut. Tak nie jest.
Pojazd wycofany z eksploatacji
Rozporządzenie po raz pierwszy opisuje, czym różni się stary samochód od odpadu. Ocena jest kaskadowa. Najpierw sprawdza się kryteria wiążące z załącznika I, dopiero potem orientacyjne. Sam wiek auta nie znalazł się wśród żadnych z nich.
Wśród kryteriów wiążących są samochody pocięte na części, poważnie spalone oraz zalane powyżej deski rozdzielczej. W tej samej grupie znalazły się auta z nieodwracalnymi uszkodzeniami podwozia, układu kierowniczego, hamulców, poduszek powietrznych albo nadwozia. Taki pojazd wycofany z eksploatacji powinien trafić do stacji demontażu.
Kryteria orientacyjne wymagają już oceny technicznej. Chodzi o sytuację, w której koszt naprawy przewyższa wartość samochodu po naprawie, albo o szkodę całkowitą orzeczoną przez ubezpieczyciela. o ile usterki da się usunąć, właściciel ma na to pięć lat od oceny technicznej.
Kto pokaże dokumenty przy sprzedaży samochodu
Od 1 września 2028 roku firma handlująca autami będzie musiała wykazać, iż sprzedawany egzemplarz nie jest pojazdem wycofanym z eksploatacji. Wystarczy ważne świadectwo zdatności do ruchu drogowego, czyli aktualne badanie techniczne. Gdy takiego dokumentu nie ma, potrzebna będzie ocena według kryteriów z załącznika I.
Osoby prywatne co do zasady tego obowiązku nie mają. Wyjątki są dwa. Pierwszy to auto uznane przez ubezpieczyciela za szkodę całkowitą. Drugi to transakcja przeprowadzona w całości przez internet, bez fizycznego przekazania samochodu kupującemu.
Samo wystawienie ogłoszenia w sieci niczego nie uruchamia. Liczy się to, czy kupujący obejrzał auto.
Dlaczego najtańsze auta używane mogą zdrożeć
Na koniec 2025 roku zarejestrowanych było w Polsce 21,077 mln samochodów osobowych, a ich średni wiek wynosił 16,24 roku. Takie dane podaje IBRM Samar. Średni wiek auta sprowadzanego zza granicy to według CARFAX około 17 lat.
Jeżeli z rynku zniknie część tanich aut do naprawy, podaż w najniższym segmencie się skurczy. Popyt zostanie. Nowe przepisy nie są jednak podatkiem i nie oznaczają, iż podrożeje każdy używany samochód.
Kupujący ma jak sprawdzić przeszłość auta jeszcze przed transakcją. Bezpłatna rządowa usługa “Historia pojazdu” pokazuje terminy badań technicznych, odczyty licznika od 2014 roku i liczbę właścicieli.
Na wsi samochód zastępuje autobus, którego nie ma
Według GUS prawie 60 procent polskich gospodarstw domowych korzystało w ciągu dwunastu miesięcy z transportu publicznego. W miastach było to 67,9 procent, na wsi już tylko 43,1 procent. Różnica jest ogromna.
Badanie CBOS pokazuje, iż 80 procent badanych najczęściej korzysta z samochodu, a na wsi odsetek sięga 86 procent. Wśród osób odciętych od transportu publicznego połowa ma kłopot z dotarciem do lekarza. Nie każdy przesiądzie się do autobusu.
Co jeszcze przewiduje rozporządzenie o wrakach
Kontrole samochodów wywożonych poza Unię ruszą 1 września 2031 roku. Od 1 września 2032 roku nowe typy pojazdów mają zawierać co najmniej 15 procent tworzyw sztucznych z recyklingu, a od 1 września 2036 roku już 25 procent.
Branża recyklingu nie kryje obaw. Adam Małyszko, prezes Stowarzyszenia Forum Recyklingu Samochodów, mówi o rosnących kosztach firm zajmujących się demontażem. Polska dopiero zaczyna wdrażanie. Ministerstwo Klimatu i Środowiska rozpoczęło w sierpniu 2026 roku prekonsultacje w sprawie krajowych przepisów.
Stan na 6 września 2026 roku.
źródło zdjęć: Canva
